De netwerkintake: samen met de patiënt werken aan eigen regie

Karin Hagoort is teamleider Innovatie op de afdeling Psychiatrie in het UMC Utrecht. Samen met haar collega’s heeft ze de netwerkintake op de kaart gezet. Een intake waarbij de patiënt en zijn of haar levensverhaal centraal staat, in plaats van de diagnose en klachten.  

Wat is de netwerkintake? 

Karin vertelt: “De netwerkintake is een gespreksvorm.” Een model of techniek noemt ze het liever niet. “We willen juist dat er búiten bepaalde kaders wordt gedacht en gewerkt, om patiënten zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen en aan te sluiten bij de eigen leefwereld van de patiënt.” 

Het is een manier om met elkaar kennis te maken, in contact te komen op een gelijkwaardige manier. “Van mens tot mens. En om in eerste instantie een zo breed mogelijk beeld te krijgen van de situatie van de patiënt: van de problemen, maar ook de krachten die in iemands leven aan de hand zijn”, legt Karin uit. Die krachten, klachten en thema’s die de patiënt belangrijk vindt, worden tijdens de netwerkintake op een zogenoemde ‘praatplaat’ of mindmap getekend. Met de naam in het midden en de leeftijd vaak erbij. “Met open vragen, zoals ‘vertel eens wie je bent, kun je iets vertellen over hoe jouw verhaal er uitziet, wie heb je meegenomen?’ proberen we de patiënt op weg te helpen. We proberen daarbij bewust niet meteen bij het ‘zieke deel’ te beginnen, maar een zo breed mogelijk levensverhaal uit te tekenen.” Alle leefgebieden die voor de patiënt belangrijk zijn komen hierbij aan bod. Deze worden tijdens het gesprek in cirkels op een groot digibord of vel papier getekend. Onderling worden de cirkels verbonden met lijnen om de verbanden aan te geven en worden de thema’s in de cirkels gescoord: ++, +, – of — om betekenis te geven aan wat helpt of niet. “Door het zo te tekenen en visualiseren zie je ook de samenhang tussen de klachten en wat er allemaal speelt en krijgen de patiënt én behandelaar meer inzicht.”  Deze ‘praatplaat’ vormt de kern van de netwerkintake. Zie figuur 1 voor een voorbeeld. 

Tekst gaat verder onder de afbeelding. 

Figuur 1

De patiënt aan het roer 

Het mooie van de netwerkintake is dat de thema’s hierdoor in de eigen taal van de patiënt worden geformuleerd en zo beter aansluiten. De netwerkintake is dus enerzijds een proces van samen begrijpen wat er speelt in iemands leven en anderzijds is het een basis van waaruit doelen en acties geformuleerd kunnen worden. Ook dat gaat in samenspraak: de patiënt geeft aan op welke gebieden verandering wenselijk is. “Dat hoeft niet altijd alleen maar de klacht te zijn, onderdeel van de behandeling kan juist ook het versterken van krachtige kanten zijn”, aldus Karin. “Op het moment dat je vanuit eigen persoonlijke doelen kunt gaan spreken bevordert dat de regie van de patiënt enorm. Maar het helpt ook om wat meer out of the box te kunnen kijken. Dat resulteert er vaak in dat de oplossingsrichtingen ook een stukje diverser zijn dan de standaard.” Karin geeft hierbij als voorbeeld een meisje dat een eetstoornis en ondergewicht heeft. Het medische doel zou zijn: toenemen in gewicht. “Maar het meisje zelf zal dit waarschijnlijk niet zo als doel formuleren. Het doel zoals zij dat formuleert zal dan bijvoorbeeld zijn dat ze weer wil kunnen dansen en daarom sterker zal moeten worden. Dat sluit dan veel meer aan, wat meer motiveert.” De oplossingsrichtingen worden niet alleen maar binnen de zorg gezocht. Júist niet. Een belangrijk onderdeel van de netwerkintake is in kaart brengen wat de patiënt zelf en met de eigen omgeving op kan pakken. Het systeem van de patiënt wordt daarom ook nauw betrokken bij de behandeling. Dit sluit aan bij de Zorgstandaard Eetstoornissen: deze adviseert het bevorderen van de eigen regie en het actief betrekken van naasten bij de behandeling. “En dan wordt er per actiepunt gekeken, wat kunnen de professionals daar nog aan toevoegen. Want de professional is echt niet altijd overal bij nodig”, aldus Karin.  

Werken met de netwerkintake 

Voor behandelaren die (willen) werken met de netwerkintake, vraagt deze gespreksvorm een nieuwe benadering. Vanuit het UMCU wordt er een e-learning aangeboden om hiermee aan de slag te gaan. Karin: “Het is echt een andere mindset.” Behandelaren worden gemotiveerd om uit de positie van ‘alwetende behandelaar’ te stappen en meer naast de patiënt te gaan staan. “Veel behandelaren zijn gewend zélf die regie te pakken en de oplossing aan te bieden. Die zeggen ook: dat vraagt de patiënt toch ook van mij, dat ik de expert ben? Maar bij de netwerkintake wordt veel meer gekeken naar hoe de patiënt, mét ondersteuning van de behandelaar, zelf tot een oplossingsrichting kan komen.” De netwerkintake biedt duidelijke, praktische handvatten over hoe je deze holistische manier van werken kunt implementeren in de praktijk. “Het maakt het werk soms wat ingewikkelder, want het is echt een andere manier van werken en benaderen. Maar uiteindelijk ook waardevoller, het bevordert duurzaam herstel”, besluit Karin.  

Wil je ook werken met de netwerkintake of meer informatie? Volg de e-learning via https://www.netwerkintake.nl/